De Yuan-dynasty: Mongoolse heerschappij en de verrijking van de TCM

In 1279 voltooide Kublai Khan, kleinzoon van de legendarische Dzjengis Khan, de verovering van China door de Zuidelijke Song-dynasty te verslaan. Voor het eerst in de geschiedenis stond het gehele Chinese keizerrijk onder vreemd bestuur — dat van de Mongolen, die hun dynasty de Yuan noemden. De Yuan-periode (1279-1368) is een van de meest controversiële in de Chinese geschiedenis: een tijd van onderwerping en culturele spanning enerzijds, maar ook van ongekende internationale uitwisseling anderzijds. Voor de Traditionele Chinese Geneeskunde was de Yuan-periode een tijd van theoretische verdieping en interculturele verrijking.

Kublai Khan: van veroveraar tot beschermheer

Kublai Khan was een opmerkelijk heerser. Waar zijn voorvaderen primair veroveraars waren geweest, toonde Kublai Khan een oprechte interesse in de Chinese cultuur en bestuur. Hij vestigde zijn hoofdstad in Dadu — het huidige Beijing — en organiseerde zijn keizerrijk grotendeels volgens Chinese bureaucratische tradities. Hij was tolerant ten opzichte van verschillende religies en filosofieën, en zijn hof was een cosmopolitisch centrum waar geleerden, kooplieden, diplomaten en artsen uit alle delen van de wereld samenkwamen.

De beroemde Venetiaanse reiziger Marco Polo verbleef jaren aan het hof van Kublai Khan en beschreef in zijn reisverslag de rijkdom en de verfijning van de Yuan-dynasty aan een verbouwereerd Europees publiek. China was in zijn ogen het rijkste en meest beschaafde land ter wereld — een beeld dat de Yuan-dynasty, ondanks haar Mongoolse oorsprong, had weten te handhaven.

De Vier Grote Artsen en de theoretische verdieping

Juist in de Yuan-periode bereikten de "Vier Grote Artsen van de Jin-Yuan-periode" hun hoogtepunt. Liu Wansu benadrukte de rol van vuur en hitte in de pathologie en ontwikkelde koelende behandelstrategieën. Zhang Congzheng pleitte voor agressieve purgerende therapieën om pathogene factoren uit het lichaam te drijven. Li Dongyuan — wiens werk de Bi Wei Lun (Verhandeling over de Milt en de Maag) centraal staat — benadrukte het belang van de Milt als middelpunt van de gezondheid. En Zhu Danxi ontwikkelde de theorie van Yin-tekort als centrale oorzaak van ziekte, met voedende, Yin-tonificerende behandelingen als antwoord.

Deze vier scholen van denken verrijkten de TCM met nieuwe theoretische perspectieven en behandelstrategieën die de eenzijdigheid van eerdere benaderingen aanvulden. De intellectuele vrijheid die het Yuan-hof bood — ondanks of misschien dankzij het vreemde bestuur — maakte dit theoretische pluralisme mogelijk.

Verval en val

Na de sterke vroege keizers gleed de Yuan-dynasty geleidelijk in verval. Machtsstrijd, hofintrigues en een reeks catastrofale rampen — waaronder de Zwarte Dood, die via de Mongoolse handelsroutes vanuit Centraal-Azië China bereikte — ondermijnden het gezag van de Yuan-keizers. Boerenopstanden braken uit, en de jonge rebel Zhu Yuanzhang wist zijn invloedssfeer geleidelijk uit te breiden. In 1368 veroverde hij de hoofdstad Dadu en verdreef hij de laatste Yuan-keizer. Als eerste keizer van de Ming-dynasty besteeg hij de troon onder de naam Hongwu-keizer — en begon een nieuw hoofdstuk in de Chinese geschiedenis.